Rewitalizacja Miasta

„Program Rewitalizacji Obszaru Miejskiego Brzeska na lata 2008 – 2015” jest aktualizacją dokumentu opracowanego w 2005 r.
Za ideą powstania programu rewitalizacji przemawiały wnioski zgłoszone przez mieszkańców miasta dotyczące nie tylko zadań przestrzennych, gospodarczych i społecznych, ale także obszarów problemowych.
Za koniecznością zmian przemawiał także fakt, iż dotychczasowy dokument dostosowany był do okresu programowania Unii Europejskiej w latach 2004 – 2006, nie spełniał natomiast wymogów „Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007- 2013”.
Wstępne prace nad programem podjęto w 2005 r. W 2006 r. rozpoczęto badania nad stanem realizacji zadań wpisanych do programu rewitalizacji. Efektem było zebranie wniosków od mieszkańców dotyczących uaktualnienia zadań. W 2007 r. władze miasta Brzeska podjęły decyzję o uaktualnieniu dokumentu, czego efektem jest niniejszy „Lokalny Program Rewitalizacji Obszaru Miejskiego Brzeska na lata 208 – 2015”
Działania związane z programem rewitalizacji Brzeska spotkały się z zainteresowaniem mieszkańców. Prace nad dokumentem były otwarte i szeroko konsultowane. Najważniejsze założenia programu rewitalizacji, takie jak delimitacja obszarów problemowych, czy określenie celów były opracowywane wspólnie z mieszkańcami, na otwartych spotkaniach konsultacyjnych. Mieszkańcy miasta zostali poddani badaniom ankietowym, w których wyrazili opinie o problemach miasta, zagrożeniach, głównych obszarach problemowych. Badania ankietowe poprzedzone były prezentacją multimedialną przedstawiającą m.in. strukturę planowania rozwoju lokalnego, ideę rewitalizacji, procedury przygotowania programu rewitalizacji, metodykę wyboru kryteriów opisujących obszary problemowe, strukturę programu rewitalizacji, przykładowe rodzaje zadań które można realizować w ramach programu rewitalizacji. W czasie konsultacji zostały uruchomione punkty informacyjno-doradcze w celu przeprowadzenia i indywidualnych konsultacji beneficjentów końcowych programu rewitalizacji.
W konsekwencji, w toku konsultacji społecznych udało się określić cel główny „Lokalnego Programu Rewitalizacji Obszaru Miejskiego Brzeska na lata 208 – 2015”, którym jest stworzenie przestrzennych warunków do zrównoważonego rozwoju miasta i poprawy warunków życia mieszkańców Brzesko.

Cel główny będzie realizowany za pomocą sześciu celów szczegółowych:
1.Rewitalizacja substancji architektonicznej.
2.Zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytkowej, zmierzające do ochrony układu urbanistycznego miasta Brzeska, w szczególności rynku wraz z przyległymi uliczkami
3.Odnowa zdegradowanych osiedli mieszkaniowych.
4.Remonty nieruchomości i modernizacja infrastruktury technicznej i społecznej umożliwiającej rozwój działalności społecznej, kulturalnej, sportowej i zdrowotnej mieszkańców miasta Brzeska.
5.Zwiększenie atrakcyjności miasta Brzeska dla inwestorów lokalnych i zewnętrznych
6.Marketing i promocja regionalna, krajowa i zagraniczna atrakcji kulturalnych i turystycznych Brzeska.

Wskazano także pięć obszarów problemowych:

I.Obszar: Rynek wraz z przyległymi uliczkami
Rynek z ratuszem i kompletną zabudową jest aktualnie największą wartością historyczno- kulturową miasta.
Rynek wraz z przyległymi uliczkami jest miejscem spędzania wolnego czasu przez mieszkańców, a przede wszystkim wizytówką miasta dla przybywających turystów i odwiedzających Brzesko. Obiekty mieszczące się na tym terenie, w tym budynki mieszkalne, jak również obszar całego rynku wymagają systematycznych prac konserwatorskich, remontowo-budowlanych i ochronnych.

II.Obszar: Infrastruktura techniczna

Stan infrastruktury technicznej na terenie miasta Brzeska jest niezadowalający. Ogranicza to zainteresowanie inwestorów, którzy chcieliby inwestować w mieście, a także zmniejsza atrakcyjność turystyczną i usługową miasta. Wpływa to także na zmniejszenie wartości nieruchomości na terenie miasta. Podnoszenie poziomu cywilizacyjnego infrastruktury technicznej przestrzeni publicznej jest szansą dla Brzeska na rozwój przedsiębiorczości na terenie miasta i podniesienie jego konkurencyjności na krajowym i europejskim rynku kultury i turystyki.
Urządzenia infrastruktury technicznej są czynnikiem rozwoju lokalnego, wpływają na poziom życia mieszkańców miasta, a zatem podniesienie poziomu cywilizacyjnego, przyczynia się także do poprawy jakości życia i bezpieczeństwa mieszkańców Brzeska i jego turystów.

III.Obszar: Infrastruktura społeczna
W skład tego obszaru wchodzą obiekty użyteczności publicznej na terenie całego miasta Brzeska. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – przez budynek użyteczności publicznej należy rozumieć budynek przeznaczony na potrzeby administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości, kultury, kultu religijnego, oświaty, szkolnictwa wyższego, nauki, opieki zdrowotnej, opieki społecznej i socjalnej, obsługi bankowej, handlu, gastronomii, usług, turystyki, sportu, obsługi pasażerów w transporcie kolejowym, drogowym, lotniczym, morskim lub wodnym, śródlądowym, świadczenia usług pocztowych lub telekomunikacyjnych oraz inny ogólnodostępny budynek przeznaczony na wykonywanie podobnych funkcji, w tym także budynek biurowy i socjalny.

IV.Obszar: Osiedla mieszkaniowe
Na terenie miasta Brzeska znajdują się osiedla mieszkaniowe, które wymagają gruntownej renowacji i modernizacji. Ze względu na ich parametry techniczne oraz zaniedbania w zakresie prac remontowych, ich stan techniczny jest niezadowalający. W ramach programu rewitalizacji mogą być ujęte zadania inwestycyjne związane z termomodernizacją, remontem i modernizacją instalacji technicznych, a także poprawą infrastruktury technicznej, czyli dróg wewnętrznych, chodników, oświetlenia, parkingów, małej architektury i placów zabaw dla dzieci.
Na tych osiedlach dla poprawy bezpieczeństwa i porządku publicznego może być zamontowany monitoring.

V.Obszar: Kultura i dziedzictwo kulturowe
Na terenie miasta Brzeska znajduje się wiele cennych zabytków, które posiadają dużą wartość kulturalną, naukową i historyczną. Większość z nich jest zdewastowana, dlatego też wymaga przeprowadzenia niezbędnych prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych.

Wybór tych obszarów doprecyzowano poprzez:
analizę problemów w sferze materialnej i społecznej występujących na terenie miasta Brzeska dokonaną przez zespół opracowujący program rewitalizacji [przedstawioną w rozdziale 5]. Analizowane kryteria spełniają zapisy ujęte w art. 47. działania w zakresie mieszkalnictwa, rozporządzenie KOMISJI (WE) nr 1828/2006 z dnia 8 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności oraz rozporządzenia (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego,
porównania wskaźników cywilizacyjnych dotyczących obszarów rewitalizowanych miasta Brzeska w odniesieniu do regionu i kraju [przedstawionych w rozdziale 5],
wizji lokalnych i oceny stanu technicznego budynków, infrastruktury technicznej i społecznej,
wyników badań ankietowych [przedstawionych w rozdziale 2],
wniosków zgłaszanych przez beneficjentów końcowych programu z terenu miasta Brzeska.

Założenia wyjściowe opracowania i wdrożenia programu rewitalizacji
U podstaw prac nad dokumentem była analiza definicji określających termin rewitalizacja. Zgodnie z definicją rewitalizacja to kompleksowy, skoordynowany, wieloletni, prowadzony na określonym obszarze proces przemian przestrzennych, technicznych, społecznych i ekonomicznych, inicjowany przez samorząd terytorialny (głównie lokalny) w celu wyprowadzenia tego obszaru ze stanu kryzysowego, poprzez nadanie mu nowej jakości funkcjonalnej i stworzenie warunków do jego rozwoju, w oparciu o charakterystyczne uwarunkowania endogeniczne1.
Uproszczając tę definicję, rewitalizacja to działania, czy też kompleks działań prowadzonych na zdegradowanych obszarach miasta. Działania te powinny mieć na celu rozwiązanie wszelkich kryzysów na tych obszarach poprzez znalezienie dla nich nowych funkcji, zastosowania lub przywrócenia ich pierwotnego stanu i funkcji.

Szczególną uwagę należy zwrócić na:
zachęcanie do rozwijania nowych form aktywności gospodarczej generujących miejsca pracy poprzez budowę i przebudowę infrastruktury (dróg, budynków, parkingów, rynków), aby dostosować się do działalności i potrzeb nowych przedsiębiorstw, przy równoczesnej trosce o ochronę stanu środowiska naturalnego warunkującego zrównoważony rozwój społeczno-gospodarczy,
współpracę rożnych środowisk i instytucji na rzecz rozwiązywania problemów społecznych na danym obszarze, poprawy bezpieczeństwa i zapobiegania przestępczości,
aktywizację organizacji kulturalnych, edukacyjnych, turystycznych dla rozwoju czy usprawnienia ich działalności poprzez remont lub przebudowę obiektów pełniących funkcje zaplecza turystycznego lub kulturalnego.

ASPEKTY REWITALIZACJI
1.Aspekt przestrzenno – urbanistyczny
działania dotyczące rozwoju infrastruktury technicznej,
działania dotyczące rozwoju transportu,
działania dotyczące restrukturyzacji przemysłu,
działania dotyczące remontów i renowacji istniejących zasobów mieszkaniowych,
działania dotyczące budowy nowych mieszkań,
działania dotyczące rozwoju infrastruktury społecznej, kulturalnej i turystycznej,
zabezpieczenie puli mieszkań rotacyjnych i zamiennych.

2.Aspekt ekonomiczny
działania dotyczące wspierania przedsiębiorczości,
działania dotyczące rozwoju turystyki bądź innych sektorów gospodarki lokalnej,
działania dotyczące uruchamiania finansowanych mechanizmów wsparcia (np. lokalny fundusz poręczeń),
inne działania wynikające z programów pomocowych dotyczące rozwoju MSP.

3.Aspekt społeczny
działania dotyczące rozwoju zasobów ludzkich,
działania dotyczące przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu,
działania dotyczące walki z patologiami społecznymi,
działania dotyczące tworzenia równych szans,
działania dotyczące zapobieganiu zjawisku bezrobocia,
działania dotyczące zapobieganiu zjawisku bezdomności,
działania na rzecz aktywności środowisk dziecięcych i młodzieżowych,
działania dotyczące przekwaterowywania mieszkańców rewitalizowanych terenów,
działania dotyczące uruchamiania systemów grantów dla organizacji pozarządowych.

Biorąc te wszystkie uwarunkowania pod uwagę należy stwierdzić, iż rewitalizacja powinna charakteryzować się:
kompleksowością, czyli całościowym, kompletnym spojrzeniem na obszar problemowy, na którym podejmowane są zintegrowane działania w sferze infrastrukturalnej, gospodarczej, społecznej i środowiskowej,
koordynacją działań, czyli takim zarządzaniem procesem, jego etapami, aby prowadzony był zgodnie z ustalonym procesem wdrażania i realizacji programu rewitalizacji,
wieloletniością; stopień skomplikowania procesu rewitalizacji, konieczność podjęcia wielu działań oraz ich kosztochłonność zmusza do rozłożenia wysiłków na wiele lat (w zależności od obszaru rewitalizacji i jego degradacji).
Efektem tych założeń jest opracowany

„Program Rewitalizacji Obszaru Miejskiego Brzeska na lata 2008 – 2015”